Απολυτίκιο Ζωοδόχου Πηγής

Με το όνομα Ζωοδόχος Πηγή του Μπαλουκλί ή Παναγία η Μπαλουκλιώτισσα φέρεται ιερό χριστιανικό αγίασμα που βρίσκεται στη Κωνσταντινούπολη έξω από τη δυτική πύλη της Σηλυβρίας, όπου υπήρχαν τα λεγόμενα «παλάτια των πηγών» στα οποία οι Βυζαντινοί Αυτοκράτορες παραθέριζαν την Άνοιξη. Πήρε την ονομασία του από το τουρκικό όνομα Balık (= ψάρι) και περιλαμβάνει το μοναστήρι, την εκκλησία και το αγίασμα.

Για την αποκάλυψη του Αγιάσματος υπάρχουν δυο εκδοχές:
α) Η πρώτη, που εξιστορεί ο Νικηφόρος Κάλλιστος αναφέρει ότι: Ο μετέπειτα Αυτοκράτορας Λέων ο Θράξ ή Λέων ο Μέγας (457 – 474 μ.Χ.), όταν ερχόταν ως απλός στρατιώτης στην Κωνσταντινούπολη, συνάντησε στη Χρυσή Πύλη έναν τυφλό που του ζήτησε νερό. Ψάχνοντας γιά νερό, μιά φωνή του υπέδειξε την πηγή. Πίνοντας ο τυφλός και ερχόμενο το λασπώδες νερό στα μάτια του θεραπεύτηκε. Όταν αργότερα έγινε Αυτοκράτορας, του είπε η προφητική φωνή, πως θα έπρεπε να χτίσει δίπλα στην πηγή μια Εκκλησία. Πράγματι ο Λέων έκτισε μια μεγαλοπρεπή εκκλησία προς τιμή της Θεοτόκου στο χώρο εκείνο, τον οποίο και ονόμασε «Πηγή». Ο Κάλλιστος περιγράφει τη μεγάλη αυτή Εκκλησία με πολλές λεπτομέρειες, αν και η περιγραφή ταιριάζει περισσότερο στό οικοδόμημα του Ιουστινιανού. Ιστορικά πάντως είναι εξακριβωμένο, ότι το 536 μ.Χ. στη Σύνοδο της Κωνσταντινουπόλεως, υπό τον Πατριάρχη Μηνά 536 – 552 μ.Χ.), λαμβάνει μέρος και ο Ζήνων, ηγούμενος «του Οίκου της αγίας ενδόξου Παρθένου και Θεοτόκου Μαρίας εν τη Πηγή».
β) Η δεύτερη, που εξιστορεί ο ιστορικός Προκόπιος, τοποθετείται στις αρχές του 6ου αιώνα και αναφέρεται στον Ιουστινιανό. Ο Ιουστινιανός κυνηγούσε σ” ένα θαυμάσιο τοπίο με πολύ πράσινο, νερά καί δένδρα. Εκεί, σαν σε όραμα, είδε ένα μικρό παρεκκλήσι, πλήθος λαού και έναν ιερέα μπροστά σέ μιά πηγή. «Είναι η πηγή των θαυμάτων» του είπαν. Και έχτισε εκεί μοναστήρι με υλικά που περίσσεψαν από την Αγιά Σοφιά. Ο Ι. Κεδρηνός αναφέρει ότι χτίστηκε το 560 μ.Χ.

Χρονοδιάγραμμα κυριοτέρων γεγονότων και συμβάντων
626 μ.Χ. Επιδρομή των Αβάρων, αλλά οι βυζαντινοί σώζουν το ιερό αγίασμα.
790 μ.Χ. Ο Ψευδο-κωδινός αναφέρει ότι η αυτοκράτειρα Ειρήνη επισκεύασε την εκκλησία, που ειχε πάθει μεγάλη καταστροφή από σεισμό.
869 μ.Χ. Νέα επισκευή, ύστερα από νέο σεισμό, από τον Βασίλειο Α” τον Μακεδόνα (867 – 886 μ.Χ.) κατα πληροφορία του Νικηφόρου Καλλίστου.
924 μ.Χ. Σε επιδρομή των Βουλγάρων ο Συμεών καίει την εκκλησία, αλλά αναστηλώνεται αμέσως αφού το 927 μ.Χ. έγιναν εκεί οι γάμοι του ηγεμόνος των Ρώσων Πέτρου με τη Μαρία, εγγονή του Ρωμανού Λεκαπηνού.
966 μ.Χ. Έχει διασωθεί η περιγραφή μιας επίσημης τελετής στη γιορτή της Αναλήψεως, στην οποία έλαβε μέρος ο Νικηφόρος Φωκάς (963 – 969 μ.Χ.) με όλη την αυλή. Η πομπή έφτανε με πλοίο και από τη Χρυσή Πύλη συνέχιζε με άλογα. Το συγκεντρωμένο πλήθος ζητωκραύγαζε και προσέφερε λουλούδια και σταυρούς. Όταν εμφανιζόταν ο αυτοκράτωρ ο Πατριάρχης τον ασπαζόταν και στη συνέχεια έμπαιναν μαζί στο ναό, όπου στο χώρο του ιερού είχε στηθεί εξέδρα, απ᾽ όπου ο αυτοκράτωρ παρακολουθούσε τη λειτουργία. Στο τέλος της γιορτής ο αυτοκράτωρ καλούσε τον Πατριάρχη σε επίσημο τραπέζι.
1078 μ.Χ. Η μονή της Πηγής θεωρείται τόπος εξορίας, αφού εκεί απομονώνεται ο Γεώργιος Μονομάχος.
1084 μ.Χ. Ο Αλέξιος Α” Κομνηνὸς (1081 – 1118 μ.Χ.) περιόρισε τον φιλόσοφο Ιωάννη Ιταλό στη μονή της Πηγής για να καταπαύση ο αναβρασμός που είχε δημιουργηθεί από τις ιδέες του.
1204 – 1261 μ.Χ. Το ιερό της Πηγής περιέρχεται στους Λατίνους.
1328 μ.Χ. Ο νεαρός Ανδρόνικος Γ” ο Παλαιολόγος (1328 – 1341 μ.Χ.) χρησιμοποιεί τη μονή ως ορμητήριο πριν καταλάβει την Κωνσταντινούπολη.
1330 μ.Χ. Ο Ανδρόνικος Γ’, που βρίσκεται ετοιμοθάνατος στο Διδυμότειχο, πίνει νερό από το αγίασμα της Πηγής που του έφεραν και γιατρεύεται.
1341 μ.Χ. Ιερέας της Πηγής, ονόματι Γεώργιος, είναι μάρτυρας σε νοταριακή πράξη.
1347 μ.Χ. Η Ελένη, κόρη του Ιωάννου Καντακουζηνού, παρουσιάζεται στο μέλλοντα σύζυγό της Ιωάννη Ε” Παλαιολόγο (1341 – 1391 μ.Χ.) ντυμένη με την επίσημη ενδυμασία της αυτοκράτειρας, μέσα στον ιερό χώρο της Πηγής. Σύμφωνά με παλαιό έθιμο η μέλλουσα αυτοκράτειρα όταν έφθανε στην Πόλη από τα μέρη της ξηράς έπρεπε να συναντηθεί με τον αυτοκράτορα στην Πηγή.
1422 μ.Χ. Κατα τη διάρκεια της πολιορκίας της Κωνσταντινουπόλεως ο σουλτάνος Μουράτ Β” εγκαταστάθηκε μέσα στην εκκλησία.
1547 μ.Χ. Ο Pierre Gylles σημειώνει το 1547 μ.Χ. ότι η εκκλησία δεν υπάρχει πια, αλλά οι ασθενείς εξακολουθούν να επισκέπτονται την Πηγή.
1727 μ.Χ. Ο μητροπολίτης Δέρκων Νικόδημος έχτισε ναΐσκο και ανανέωσε τη λατρεία. Οι Αρμένιοι ζητούσαν συμμετοχή στο ιερό της Πηγής, αλλά η μεγάλη παράδοση και τα σουλτανικά φιρμάνια αναγνώριζαν την κυριότητα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.
1825 μ.Χ. Καταστροφή της πηγής από τους γενίτσαρους.
1827 μ.Χ. Ανεύρεση της Ιεράς εικόνας της Θεοτόκου εικονιζόμενη υπέρ της Ζωοδόχου Πηγής.
1833 μ.Χ. Ο πατριάρχης Κωνστάντιος Α” (1830 – 1834 μ.Χ.), με άδεια του σουλτάνου, έχτισε τη σημερινή εκκλησία, της οποίας τα εγκαίνια έγιναν το 1835 μ.Χ. Σήμερα, εκτός από τη μεγάλη εκκλησία, λατρευτικό κέντρο του μεγάλου κτιριακού συγκροτήματος αποτελεί ο υπόγειος ναός της Ζωοδόχου Πηγής, όπου η δεξαμένη με το αγίασμα και τα ψάρια.

Γράφοντας τον 14ο αι. μ.Χ. για το αγίασμα της Πηγής ο Νικηφόρος Κάλλιστος παραθέτει, από διάφορες πηγές, ένα κατάλογο 63 θαυμάτων, από τα οποία τα 15 φθάνουν ως την εποχή του.

Σήμερα στην αυλή της Ζωοδόχου Πηγής βρίσκονται οι τάφοι των Οικουμενικών Πατριαρχών. Το δε αγίασμα βρίσκεται στον υπόγειο Ναό και αποτελείται από μαρμαρόκτιστη πηγή, το νερό της οποίας θεωρείται αγιασμένο. Απ” εδώ διαδόθηκε ο τύπος της Παναγίας Ζωοδόχου Πηγής σε όλο τον ορθόδοξο κόσμο. Είναι αξιοσημείωτο ότι ψηφιδωτή παράσταση της εικόνας σώζεται στον εσωνάρθηκα της Μονής της Χώρας.

Σε ανάμνηση των εγκαινίων του Ναού από τον Αυτοκράτορα Λέοντα η Εκκλησία καθιέρωσε την κατ΄ έτος εορτή της Ζωοδόχου Πηγής, την Παρασκευή της Διακαινήσίμου Εβδομάδας.

Ο Ναός αυτός έμεινε γνωστός στην ιστορία ως το αγίασμα του «Μπαλουκλί». «Μπαλούκ» στα τουρκικά σημαίνει ψάρι και η παράδοση μας λέει πως εκεί δίπλα στο αγίασμα, στις 23 Μαΐου 1453 μ.Χ. ένας καλόγερος τηγάνιζε ψάρια, όταν κάποιος του έφερε την είδηση πως πήραν την Πόλη οι Τούρκοι. Ο καλόγερος απάντησε πως μόνο αν τα ψάρια που τηγάνιζε έφευγαν απ΄ το τηγάνι και έπεφταν μέσα στο αγίασμα θα πίστευε ότι έγινε κάτι τέτοιο. Και πραγματικά τα ψάρια ζωντάνεψαν και έπεσαν μέσα στην πηγή του αγιάσματος. Μέχρι σήμερα δε, μέσα στην δεξαμενή της Ζωοδόχου Πηγής διατηρούνται επτά ψάρια και μάλιστα σαν να είναι μισοτηγανισμένα απ΄ την μια πλευρά.

Ψάλλει ο αρχ. π. Νικόδημος Καβαρνός – Kabarnos
ισοκρατούν π. Ιωάννης Μπούτσης, Γεώργιος Σάββας, Αθανάσιος Κοτίκης, Κωνσταντίνος Σκαρμούτσος, Θωμάς Καραγεώργος, Καβαρνός Εμμανουήλ.
μονταζ – επεξεργασία: Θωμάς Καραγεώργος.
Kείμενα: Lee…
Ἀπολυτίκιον.
Ἦχος πλ. ἀ’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.
Η αναβλύζουσα Θειον ύδωρ αθάνατον, η προχέουσα ρείθρα ζωής αέναα· τοις προστρέχουσι πιστώς τη Ζωοδόχο σου Πηγή και ταύτα αρυoμένοι, βραβεύεις νυν τε παρθένε ρώσιν και θεραπείαν, και συμφορών απολύτρωσιν.

Η Ζωοδόχος Πηγή

Η Ζωοδόχος Πηγή

Ήταν  γύρω στα 450μχ,  όταν  ένας  βυζαντινός  στρατιώτης,  Λέοντας  στο  όνομα,  έκοβε  βόλτες  σ΄ ένα  δασάκι  στα  μέρη  της βασιλεύουσας,  όταν  ξάφνου  βλέπει  μπροστά  του  έναν  τυφλό  άνθρωπο  να  του  ζητάει  λίγο  νερό  για  να  σβήσει  τη  δίψα  του. Ο  Λέοντας  προθυμοποιήθηκε  να  του  βρει  και  να  του  φέρει  νερό. Έψαξε  λοιπόν,  στο  δάσος  για  να  βρει  νερό  αλλά  μάταια  και  έτσι,  επέστρεφε  λυπημένος.        Τότε  όμως,  άκουσε  μια  γυναικεία  φωνή  να  του  λέει: «Ου  χρεών  σε,  Λέων,  αγωνιάν,  το  γαρ  ύδωρ  εγγύς»,  δηλαδή,  «Δεν  χρειάζεται  Λέων  να  αγωνιάς,  να  άγχεσαι,  να  στεναχωριέσαι,  το  νερό  είναι  δίπλα  σου». Και  πάλι  ακούει  τη  φωνή  την άγνωστη  να  τον   προστάζει: «Λέων  βασιλιά,  πάρε  απ΄ το  νερό  αυτό  και  δώσε  να  πιει  να  ξεδιψάσει  ο  τυφλός  άνθρωπος  και  κάτι  ακόμα,  άλειψε  μ΄ αυτό  τα  μάτια  του  και  αμέσως  θα  καταλάβεις  ποια  είμαι  εγώ  που  σου  μιλώ».          Έτσι  πράγματι  έπραξε  ο  Λέοντας  και  παρευθύς  ο  τυφλός  ανέβλεψε.  Αλλά  ταυτόχρονα  άνοιξαν  και  τα  μάτια  του  Λέοντα  ο  οποίος  τώρα, κατάλαβε  πως  εκείνη  η  φωνή  που  του  μιλούσε  ήταν  της  Παναγίας  που  έκανε  αυτό  το  θαύμα  και  του  μίλησε  και  πως  επίσης,  σ΄ Εκείνην  τη  Μεγαλόχαρη,  οφείλεται  και  το  μεγάλο  θαύμα  της  θεραπείας  του  τυφλού.        Ακόμη,  θαύμα  αξιοθαύμαστο  ήταν  και  η  εύρεση  της  πηγής  του  σωτήριου  αυτού  νερού. Αλλά  θαύμα  ήταν  και  η    επαλήθευση  της  προσφώνησης  από  την Παναγία,  του  Λέοντα , ως  βασιλιά. Διότι  πράγματι  ο  Λέων,   το 486μ.Χ,  ανέβηκε  στον  θρόνο  της  Βυζαντινής  αυτοκρατορίας  ως  Λέων  ο  Α΄ ο  Θράξ,  ο  επονομαζόμενος  και  Μακέλλης(457-474),  και  τον οποίο  η  Αγία  Εκκλησία  μας  ως  Άγιο  τον τιμά  στις  20  του  Ιανουρίου. Αμέτρητα  τα  θαυμάσια  σου  Παναγία  μας.         Ο  Λέων,  ως  αυτοκράτορας  πλέον,  θα  αναγείρει  επί  της  θαυματουργής  πηγής,  θαυμάσιο  Ναό  αφιερωμένο  στην  Παναγία  τη  Ζωοδόχου  Πηγή  για  να  θυμίζει  τις  δωρεές  της  Θεοτόκου  προς  εκείνον  αλλά  και  όλες  τις  μεγάλες  ευεργεσίες  της προς  το  γένος  των  ανθρώπων.        Στην  θαυματουργή  πηγή   αυτού  του  ιερού  Ναού,  βρήκε  τη  γιατρειά   και  ο  αυτοκράτορας  Ιουστινιανός  ο  Α΄,  ο  Λέοντας  ο  ΣΤ΄ ο  Σοφός,  η  γυναίκα  του,  Αγία  βασίλισσα  Θεοφανώ,  ο  Ρωμανός  Α΄ ο  Λεκαπηνός  και  η  γυναίκα  του,  ο Πατριάρχης  Στέφανος (886-912),  ο  Πατριάρχης  Ιεροσολύμων  Ιωάννης(964-966),  αλλά  και  πλήθος  ακόμη,  άρχοντες  και  απλοί  άνθρωποι  εκεί  γιατρεύτηκαν. Μέχρι  και  νεκρό  ανέστησε  το  αγιασμένο  νερό  της  Ζωοδόχου  Πηγής.          Το  Ναό  της  Ζωοδόχου  Πηγής,  γκρέμισαν  οι  Τούρκοι  για  να  φτιάξουν   με  τα  υλικά  του  το  τέμενος  του   Σουλτάνου  Βαγιαζήτ. Οι  χριστιανοί  στη  θέση  αυτή  έχτισαν  ένα  παρεκκλήσι  και  αργότερα  ένα  πιο  μεγάλο  Ναό(1835).        Αυτού  του  ιερού  Ναού  της  Υπεραγίας  Θεοτόκου  της  Ζωοδόχου  Πηγής,  τα  εγκαίνια  εορτάζει  η  Εκκλησία  μας  την  Παρασκευή  της  Διακαινησίμου (Λαμπροβδομάδα).      Ο  Ναός  αυτός  έμεινε  γνωστός  στην  ιστορία  ως  το  αγίασμα  του   «Μπαλουκλί». «Μπαλούκ»  στα  τουρκικά  σημαίνει  ψάρι  και  η  παράδοση  μας  λέει  πως  εκεί  δίπλα  στο  αγίασμα,  στις  23  Μαΐου  1453  ένας  καλόγερος  τηγάνιζε  ψάρια,  όταν  κάποιος  του  έφερε  την  είδηση  πως  πήραν  την  Πόλη  οι  Τούρκοι. Ο  καλόγερος  απάντησε  πως  μόνο  αν  τα  ψάρια  που  τηγάνιζε  έφευγαν  απ΄ το  τηγάνι  και  έπεφταν  μέσα  στο  αγίασμα  θα  πίστευε  ότι  έγινε  κάτι  τέτοιο. Και  πραγματικά  τα  ψάρια  ζωντάνεψαν  και  έπεσαν  μέσα  στην   πηγή  του  αγιάσματος. Μέχρι  σήμερα  δε,  μέσα στην  δεξαμενή  της  Ζωοδόχου  Πηγής  διατηρούνται επτά  ψάρια  και  μάλιστα  σαν  να  είναι μισοτηγανισμένα  απ΄ την  μια  πλευρά.       Πέρα  όμως  από θρύλους  και  παραδόσεις,  η  Παναγία  μητέρα  του  Χριστού  και  μητέρα  πάντων  των  χριστιανών,  παραμένει  για  όλους  μας  η  Πηγή  της  Ζωής,  καθότι  Εκείνη  έφερε  τη  Ζωή,  το  Χριστό  στον  κόσμο,  ελπίδα  και  προστασία  μας,  «καταφυγή  τε  σκέπη  και  αγαλλίαμα».  Τσαγκάρη  Παναγιώτη  Θεολόγου Απολυτίκιον  Ζωοδόχου  Πηγής                               Ήχος  α΄       Ο ναός  σου  Θεοτόκε  ανεδείχθη  παράδεισος,  ως  ποταμούς  αειζώους  αναβλύζων  ιάματα  ώ  προσερχόμενοι  πιστώς,  ως  Ζωοδόχου  εκ  Πηγής,  ρώσιν  αντλούμεν,  και  ζωήν  την  αιώνιον,  πρεσβεύεις  γαρ  συ  τω  εκ  σου  τεχθέντι,  Σωτήρι  Χριστώ,  σωθήναι  τας  ψυχάς  ημών. Μεγαλυνάριον       Ύδωρ το ζωήρυτον της Πηγής, μάννα το προχέον,  τον αθάνατον δροσισμόν το νέκταρ το Θείον την ξένην άμβροσίαν το μέλι το εκ πέτρας, πίστει τιμήσωμεν.

           
ΤΟ ΜΠΑΛΟΥΚΛΙ     ( ΤΑ ΨΑΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ )
  Σαράντα μέρες πολεμά ο Μωχαμέτ να πάρη
 την Πόλη τη μεγάλη.
  Σαράντα μέρες έκαμεν ο γούμενος το ψάρι
στα χείλη του να βάλη.
Απ τις σαράντα κι ύστερα πεθύμησε να φάγη
τηγανισμένο ψάρι.
-Αν μας φυλαγ΄ η Παναγιά, καθώς μας εφυλάγει,
την Πόλη ποιος θα πάρη ;
Ρίχτει τα δίχτυα στο γιαλό, τρία ψαράκια πιάνει,
-Θεός να τα 'βλογήσει
Το λάδι βάλλει στη φωτιά μες στ αργυρό τηγάνι,
για να τα τηγανίση.
Τα τηγανίζ' από τη μια και πα να τα γυρίση
κι από το άλλο μέρος.
0 παραγιός του βιαστικά πετά να του μιλήση,
και τα 'χασεν ο γέρος !
Mην τηγανίζης, γέροντα, και μόσχισε το ψάρι
στην Πόλη τη μεγάλη !
την Πόλη την έξακουστη οι Τούρκοι έχουν πάρει,
μάς κόβουν το κεφάλι!
- Στην Πόλη Τούρκου δεν πατούν κι ' Αγαρηνού ποδάρια !
Μου φαίνεται σαν ψέμα !
Μ' αν ειν' αλήθεια το κακό, να σηκωθούν τα ψάρια,
να πέσουν μες στο ρέμα !
Ακόμα ο λόγος βάσταγε, τα ψάρια απ' το τηγάνι,
τη μια μεριά ψημένα,
πηδήξανε και πέσανε στης λίμνης τη λεκάνη,
γερά, ζωντανεμένα.
Ακόμα ως τώρα πλέουνε, κόκκιν' από το μέρος,
όπου τα είχε ψήσει.
Φυλάγουν το Βυζάντιο ν' αναστηθή,
κι ο γέρος να τ' αποτηγανίση.

( Ατθίδες Αύραι ) Γεώργιος Bιζυηνός

Του Παραδείσου τ' όνειρο ( Μνήμες Όρους Αγίου Οκτ. 2013) μέρος 11

Πίσω από Αγία Τράπεζα ήταν  τα σκαλοπάτια ,

που έφταναν ως τον Θρόνο Της και στου Θεού τα μάτια…

Θωρούμε την Βασίλισσα ,  Ουράνια Πλατυτέρα

Άδουμε  το Άξιον Εστί για την Ενδοξοτέρα…

Άραγε είν’ αγγελόφωνοι όλοι οι υμνωδοί Της ;

Μετανιωμένων  οι φωνές αγγίζουν  το θρονί Της…

Κι έπειτα στον  Αη Νικόδημο , στον Θείο τον  αστέρα

Αυτόν που’ λεγε πως η Κυριακή  μόνο χαράς είν’ μέρα…

Μας ψιθυρίζει μυστικά πολέμου του Αοράτου ,

αυτά που τον επλήρωσαν  Δόξης της  ακηράτου …

Για αγρύπνια ετοιμάζονταν , στα μέρη της Καψάλας ,

Άραγε θα αξιωθώ και εγώ ποτέ , ο άθλιος ο τάλας ;

εις  το κελίον  του Πρόδρομου  με θέα του τον Άθω ,

εκεί , που η ταπείνωση προσμένει  για να μάθω ,

πώς είναι να φιλάς αγνά το χέρι  του αδερφού σου

και να εύχεσαι από καρδιάς για το καλό του εχθρού σου …

Στον Άγιο Ανδρέα μπήκαμε σαν τη φορά την πρώτη

κι είδαμε   σχήμα αγγελικό  σε όμορφο  Σεραγιώτη …

Και ο Διάκος βηματίζοντας με πρόσωπο όλο χάρη

Μαθαίνει πώς να προσφωνεί φορώντας το στιχάρι …

…Στο Πρωτάτο μέσα στο Ιερό πίσω απ την Αγία Τράπεζα η εικόνα του Άξιον Εστί… Αληθινή Πλατυτέρα που  αγκαλιάζει το Άκρως Ταπεινωμένο  σπλάχνο Της …Που  χωράει μέσα της τον Αμνό του Θεού , τον  Υιό του Πατρός ,τον αίροντα  τας αμαρτίας  του κόσμου …

 Ήδη είχε σχηματιστεί μια μικρή ουρά από προσκυνητές . Λίγα σκαλοπάτια  ως το αντάμωμα το  συγκλονιστικό με την Εικόνα που πρωτάκουσε τον ύμνο τον Αγγελικό , του Θεού το εγκώμιο προς την Άχραντη Μητέρα Του . Δυο σκαλοπάτια ως του Ουρανού τα σκηνώματα , ως του Θεϊκού Νυμφώνα τα ετοιμασμένα υπέροχα για κάθε άνθρωπο .

Σε αυτά ήδη κατοικεί η Κεχαριτωμένη  Βασίλισσα.

Νοιώσαμε ουρανοβάμονες έστω για ελάχιστα …

Ψέλνεται το Άξιον Εστί από κάποιους …Αναρωτιέμαι πόσες φορές ακούγεται καθημερινώς σε όλον τον κόσμο και πόσες από αυτές ευαρεστούν την Παναγία ….

Και Αυτή αποστρέφεται  τις νοθευμένες με του εγωισμού το λέρωμα φωνές , της υψίφωνης επίδειξης και της μουσικολογιωτάτης  φιλαρέσκειας … Μόνο ολοκάρδια , αληθινά κατανυκτικά Άξιον Εστί θα Την κάνουν να «χαρίζει» στους υμνωδούς Της   χρυσά νομίσματα όπως εκείνο με το οποίο κάποτε αντάμειψε  τον  Αγγελόφωνο Κουκουζέλη…

Εύχομαι να υπάρξει μέρα που όλα τα Άξιον Εστί που θα ψαλλούν  να Την ευαρεστήσουν …

Εύχομαι επίσης εκείνη η ημέρα να μην είναι πονεμένη … 

Μεσημέρι στις Καρυές …Αγοράσαμε λίγα νηστίσιμα κεράσματα και πήραμε τον ανήφορο για τα μέρη του Αγίου Νικοδήμου ,  του πολυγραφότερου Αθωνίτη  Εργάτη του αμπελώνος του Χριστού . Θα πηγαίναμε στο κελί του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στον πολυσέβαστό μας Γέροντα Ε. και την συνοδεία του .  Ανεβαίνοντας το ανήλιαγο και πάντα υγρό μονοπάτι ρίχναμε ματιές μέσα απ τις πυκνές φυλλωσιές στην Αγιορείτικη Πρωτεύουσα . Το Άγιο Παρελθόν αυτών των βημάτων είναι κάτι μοναδικό . Σκεφτόμουν την μορφή του Αγίου Νικοδήμου και το τεράστιο έργο του . Τον αγώνα του απέναντι σε κακοδοξίες ,κατεστημένα , πόλεμο και συκοφαντίες ,  τις υπερπολύτιμες μελέτες και διδαχές του . Φτάνουν ακόμα και μόνο οι τίτλοι από τα έργα  του για να διδάξουν αληθινό Χριστό  στον κόσμο ιδίως σήμερα .  

Περί συνεχούς Θείας Μετάληψης , Αόρατος Πόλεμος , Χρηστοήθεια , Πνευματικά Γυμνάσματα και τόσα άλλα . Σκέφτηκα επίσης  ότι τα τελευταία του  επίγεια χρόνια από αυτό το ίδιο μονοπάτι , αν κάποιος περνούσε όπως εμείς , θα συναντούσε την εξαϋλωμένη μορφή του μεγίστου Αγίου Διδασκάλου , να κάνει έναν τελευταίο περίπατο ως τους Αδερφούς του Πατέρες της Κουτλουμουσίου . Μέσα στην ησυχία και τους ήχους των βημάτων μας αντικρύσαμε από μακριά τον νέο πανέμορφο Ναό του Αγίου στα μέρη των Σκουρταίων …

Σαν να ξεκίνησε στη θέα του να ακούγεται , πάλι μυστικά ,  το απολυτίκιο των Αγιορειτών Αγίων . Το έγραψε μαζί με τα εγκώμια και την ακολουθία τους ο ίδιος ο Αη Νικόδημος . Σίγουρα όταν το συνέθετε η ταπείνωσή του δεν θα του επέτρεπε να σκεφτεί , πως όταν μετά από  χρόνια κάποιοι θα το έψελναν , συνειρμικά θα έφερναν στο μυαλό τους την δική του μορφή , αυτήν του νοητού αστέρα της Εκκλησίας του Χριστού .  «Τους του Άθω Πατέρας και Αγγέλους εν σώματι, Ομολογητάς και Οσίους, Ιεράρχας και Μάρτυρας, τιμήσωμεν εν ύμνοις και ωδαίς, μιμούμενοι Αυτών τας αρετάς. Η του Όρους πληθύς πάσα των μοναστών κραυγάζοντες ομοφώνως, δόξα τω στεφανώσαντι υμάς, δόξα τω αγιάσαντι, δόξα τω εν κινδύνοις ημών, προστάτας δείξαντι»

Φτάσαμε στο κελί του Βαπτιστού  . Η θέα του Άθωνα από την  αυλή του είναι εξαίρετη . Νοιώθεις πως αν απλώσεις τα χέρια σου θα τον χωρέσεις στην αγκαλιά σου . Χτυπήσαμε την πόρτα του κελιού . Πάντα αναπαυόμασταν πολύ με τον Γέροντα και την αγαπημένη για μας συνοδεία του . Δεν ξεχνάμε ποτέ το πώς μας υποδέχεται φιλώντας μας το χέρι με μια ανυπόκριτη αγάπη . Αγάπη προσευχόμενη για όλους χωρίς διάκριση . 

Στο κελί αυτό το πολυθυμιατισμένο  , ο ύμνος της  είναι αυτός που διδάσκεται με κάθε βλέμμα , κάθε κίνηση των Πατέρων .  Δεν ξεχνάμε ποτέ τις συμβουλές του Γέροντα  ποτισμένες με Σοφία Αγίων και Ταπεινών Θεοπτών βιώματα . Μας υποδέχτηκε ο μόνιμα γελαστός Πάτερ Χ. – Κάθε φορά νομίζεις  ότι σαν να μας περίμενε  …. -Καλώς τους ! Περάστε παιδιά ! Ο  Γέροντας ξεκουράζεται , γιατί το βράδυ θα πάμε στην Καψάλα στο κελί της Αναστάσεως στον Γέροντα Ευθύμιο…Έχει αγρυπνία για τον Άγιο Ισαάκ ! …-Μην τον ανησυχείτε Πάτερ ! Είναι σαν να πήραμε την ευχή του είπαμε. –Καλά να ναι ευλογημένο  , πάτε να προσκυνήσετε στην Εκκλησία και έρχομαι να σας κεράσω και κάτι . Κατεβήκαμε λίγα σκαλάκια ως το ταπεινό εκκλησάκι  . Πλέον στο κελί υπάρχει Παπάς και αυτό τους έχει όλους πολύ  ευχαριστήσει . Κάθε φορά εύχομαι κάποτε να λειτουργηθώ σ αυτό το εκκλησάκι που χωρά απέραντη αγάπη για τον Θεό και που το χώμα του μουσκεύει των δακρύων η αξεχρέωτη η οφειλή . Αλλά και η βραδινή αγρυπνία στα μέρη της Καψάλας με έκανε να αναρωτηθώ αν αξιωθώ και εγώ  ποτέ να αγρυπνήσω , και τον Χριστό  να υπαντήσω  μετά πλήθους ελέους και λαμπάδων φαεινών , σε έναν τέτοιο ασκητικό τόπο . Καθίσαμε στο αρχονταρίκι και σε λίγο έφτασε ο Πατήρ. Χ . με τα «χαμογελαστά» κεράσματά του . Αρχίσαμε να συζητάμε μαζί του για τον Παπά Ευθύμιο που προσεύχεται κάπου αποσυρμένος , αποζητώντας την γόνιμη ησυχία . Η αλήθεια είναι πως κάποτε-κάποτε είναι πνιγηρή η αγάπη του κόσμου και η συνεχής αναζήτηση τέτοιων χαρισματικών φωνών . 

Τα παιδιά του Πατρός Παϊσίου συνεχίζουν την παράδοση του Γέροντά τους . Μονοπάτια αφανέρωτα ως τα χθες έχουν δημιουργηθεί από τα χιλιάδες βήματα που καθημερινά τους ψάχνουν για να αναπαυτούν με έναν τους λόγο . Χρειάζονται όμως και αυτοί μα κυρίως όλοι εμείς οι υπόλοιποι την απρόσκοπτη επικοινωνία τους με τον Θεό Πατέρα . Γι αυτό ο Παπά Ευθύμης σταμάτησε για λίγο να μιλά με τον κόσμο , για να μιλήσει πιότερο για τον κόσμο στον Θεό …Παρατηρούσα στον τοίχο ένα κάδρο της παλιάς εποχής με παραστάσεις ζωγραφισμένες …Στο κέντρο το μάτι του Χριστού μας ως Παντεπόπτου Ηλίου  της δικαιοσύνης . Δίπλα του γραμμένο : Χαίρε Αγία Σιών Θεού κατοικητήριο . Γύρω του παραστάσεις απ την Αγία Πόλη . Η Ιερουσαλήμ , η Ναζαρέτ , το Όρος Θαβώρ και αυτό των Ελαιών , ο Ναός του Παναγίου Τάφου .

 Οι ακτίνες του Χριστού ακουμπούν πάνω σε όλα τα Άγια Προσκυνήματα . Οι Αγιορείτες έχουν τον τρόπο πάντα να σου υπενθυμίζουν τις ιερές σου υποχρεώσεις …. 

Ο Πατήρ Χ. έδωσε ευλογίες σε όλους μας κομποσκοινάκια φτιαγμένα με την ευχή του Ιησού  και βιβλιαράκια με τους Χαιρετισμούς . Ο Παναγιώτης δεν ξεχνά και τον Νίκο που φέτος δεν τα κατάφερε να έρθει μαζί μας και ζητά ένα επιπλέον «όπλο» κατά του μισόκαλου για να του το δώσει …Πως το περίμενε εκείνος !

Αφήσαμε πίσω τους  Πατέρες να προετοιμαστούν για την αγρυπνία και κατεβήκαμε ξανά αυτήν τη φορά με προορισμό μας το Σεράι. Νοιώσαμε έκπληξη μόλις μπήκαμε μιας και όλα είχαν πάρει σχεδόν την τελική τους μορφή . Θυμηθήκαμε τους λόφους από υλικά και αντικείμενα που πρωτοσυναντήσαμε  και που πλέον έχουν τακτοποιηθεί  και θαυμάσαμε ξανά  τη θέληση και την επιμονή του Γέροντα Εφραίμ και της συνοδείας του , να ξαναγίνει το Σεράι όπως κάποτε . 

Οι τεράστιες καμπάνες είχαν πλέον τοποθετηθεί σε μια ειδική  μεταλλική κατασκευή , παίρνοντας μια άλλη πλέον χάρη . Οι εργασίες συνεχίζονταν με αμείωτο ρυθμό …Μπήκαμε στο καθολικό των Αγίων Ανδρέα και Αντωνίου . Ο Νικόλας με τον θαυμασμό της πρώτης φοράς , μα και οι υπόλοιποι δεν υπολειπόμασταν σε δέος και έκσταση . Ο Μοναχός που καθάριζε προσεκτικά τα προσκυνητάρια της λιτής , μας καλοδέχτηκε με νοήματα και ήρθε προς το μέρος μας . Καθάριο , χαρούμενο βλέμμα που έκανε το μικρόσωμο δέμας του να περνά απαρατήρητο . Μάλλον για λεβεντόκορμος  έδειχνε όταν σε κοίταζε όλο γαλήνη . –Ελάτε να προσκυνήσετε αδερφοί μου μας είπε και   ξεσκέπασε την λειψανοθήκη , με το μέρος από την ευωδιάζουσα  τιμία κάρα του Πρωτοκλήτου μαθητή του Κυρίου . Στον πρόναο μια σημείωση μας συγκίνησε . Μια παρότρυνση προς όλους να αφήνουν τα κεράκια να σβήνουν μόνα τους και να μην πετιούνται νωρίτερα  . Είναι προσευχή  για κάποια ψυχή !

 

Όλα έχουν την σημαντική τους αξία . Του Θεού τη φιλανθρωπία παροτρύνουν  οι ευλαβικώς  καταφεύγοντες μπρος στα μανουάλια των Αγίων μεσιτών Του . Τη φωτίζουν τόσο  ενός μικρού κεριού τα σπινθηρίσματα ! Κανείς δεν πρέπει να αγνοεί και να ξεχνά έτσι  τις αναγκαιμένες ψυχούλες της γης και του Άδη  . Μπορεί αυτό το λίγο ακόμα ξόδεμα του  καθαρού κεριού να είναι αυτό που θα  φωτίσει του Θεού το σωτήριο το  έλεος . Κατευθυνθήκαμε προς της έξοδο . Νοιώθαμε πως μας ευχόταν από κάπου ο Γέροντας με εκείνο το  όλο χαμηλωμένο του πρόσωπο . Ένας Μοναχός καθισμένος σε αναπηρικό καροτσάκι μας κοιτούσε …Πώς μας κοιτούσε …Δεν έχω λόγια για να το περιγράψω εκείνο το κοίταγμά του …Δεν έχω δάκρυα για να το νοιώσω …Είχε δικό του τον Παράδεισο και τον φορούσε στο σχήμα το αγγελικό που ξεπρόβαλλε κάτω απ το ρασάκι του . Δεν μπορούσε ούτε να μιλήσει , με δυσκολία έστρεφε λίγο το κεφάλι του . Μα το χαμόγελό του και τα μάτια του , μόνο αγάπη για τον Δημιουργό του μαρτυρούσαν . Σκύψαμε και του φιλήσαμε το χέρι . 

Ένοιωσα πως είχε λίγο δισταγμό το φίλημά μου . Το ξαναπήρα και το φίλησα σαν να ασπαζόμουν  εικόνισμα της Παναγιάς . Και ένοιωσα τότε πως πήρα την ευχή του πιο όμορφου Σεραγιώτη Αγγέλου . Λίγο πριν τον Εσπερινό του Αγίου Χαρίτωνος ανεβήκαμε για λίγο στο δωμάτιο . Είδα κάποιον Μοναχό  να βρίσκεται στο διπλανό αρχονταρίκι . Μπήκα μέσα και άρχισα να ψάχνω στην βιβλιοθήκη για κάποιο βιβλίο . Εκείνος βημάτιζε συνεχώς και κάτι μονολογούσε σε μια ξένη γλώσσα . Δεν σταματούσε ούτε  για λίγο . Κατάλαβα κάποια στιγμή ότι έλεγε  από στήθους την τάξη του τυπικού των ακολουθιών . Του το είπα : Μελετάτε το τυπικό !  Ναι ! μου απάντησε λάμποντας από ενθουσιασμό , που είχα καταλάβει  … -Είμαι Διάκος στο Μοναστήρι και εξασκούμαι …

-Σε ποια γλώσσα το λέγατε  ; τον ρώτησα . –Στα Λιβανέζικα μου απάντησε …Νέοι ιεροί συνειρμοί στο μυαλό μου . Ξανά στα μέρη της Καψάλας στης Αναστάσεως το κελλί η σκέψη μου .Στον μεγάλο Γέροντά Του τον Αξέχαστο Μοναχό  Ισαάκ τον Λιβανέζο, το αγαπημένο παιδί του Γέροντος Παϊσίου αυτόν που έγραψε τον πολυδιαβασμένο βίο του  . Το χαμογελαστό πρόσωπο του Ιεροδιακόνου μου τον θύμισε …Τι όμορφα που συνδέονται όλα στο Όρος . Σαν ένα δέντρο  , ριζωμένο σε όλη την πλάση , με διάφορους  καρπούς , πάντα γεμάτο να χαρίζει μόνο την γλύκα του Παραδείσου σε όσους ,  έστω και για λίγο θα ξαποστάσουν στης ισκιάδας  του τη δροσιά , μοιάζει η Μοναχική Πολιτεία …. 

νώντας σκοπετέας /Ημερολόγιο Όρους 2013 ( 11) 

Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟY ΕΝΟΤΗΤΑ Γ' - (Δ-Ε)

Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΝΥΜΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟY ΕΝΟΤΗΤΑ Γ' - (Δ-Ε)

Αμέτρητες είναι οι προσωνυμίες που έχει δώσει ο λαός μας στην Υπεραγία Θεοτόκο. Είναι τα πολύτιμα μαργαριτάρια που έχει αφιερώσει ο πιστός και ευσεβής λαός μας στην Αγία και σεπτή μορφή Της. Όλες αυτές οι προσωνυμίες σφυρηλάτησαν μέσα στο χρόνο το περίτεχνο και ακριβό διάδημα που της αφιέρωσε η ευσέβεια και η αγάπη των πιστών. Στον ελληνικό λαό η επωνυμία Παναγία έχει καθιερωθεί ως η συνηθέστερη επίκληση της Θεοτόκου Μαρίας, που καθιερώθηκε από τον  3ο αιώνα ως την αγιώτατη από όλους τους αγίους. Οι ύμνοι που της έχουν αφιερώσει οι πιστοί δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια θαυμάσια συλλογή των προσωνυμιών Της. Ο Ακάθιστος Ύμνος και οι Παρακλητικοί Κανόνες το επιβεβαιώνουν. Οι θεολογικές και λαϊκές προσωνυμίες Της συναγωνίζονται στην ομορφιά του λόγου, στο βάθος των εννοιών και η μια συμπληρώνει την άλλη. Και όλες μαζί, λόγιες και λαϊκές, προσφέρονται στη χάρη Της ως πολύτιμο περιδέραιο. Οι προσωνυμίες αυτές, πέρα από ποιητικές εκφράσεις και επικλήσεις των πιστών προς την Παναγία μας, δηλώνουν ιδιότητες και χαρακτηρισμούς της Θεοτόκου, τόπον προέλευσης ή ευρέσεως της θαυματουργού εικόνας, γιορτή και αλλά πολλά. Έτσι έχουμε προσωνυμίες της Θεοτόκου που δηλώνουν τόπο, φυτά ή άνθη, θαυματουργικό τρόπο φανέρωσης, τον κτήτορα ή ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της εικόνας κ.ά. Είναι αδύνατο να αναφερθούν όλες οι προσωνυμίες της Θεοτόκου σε λίγες σελίδες. Η απλή αναγραφή τους θα απαιτούσε πολυσέλιδο βιβλίο. Γι' αυτό σ’ αυτές που ακολουθούν αναφέρονται μόνο οι γνωστότερες από αυτές με σύντομη αναφορά στο ιστορικό τους.

Παναγία η Δαμάστα rel.gr Παναγία η Δεμερλιώτισσα Παναγία η Δεομένη eikonografos.com Παναγία η Δημοσιάνα Παναγία η Διασώζουσα Παναγία η Δροσιανή Δ «Δακρυρροούσα» Η συνεχώς και αδιαλείπτως χέουσα δάκρυα για τη σωτηρία των ανθρώπων και των «μετά πίστεως και ευλάβειας» καταφευγόντων σ' αυτή χριστιανών. Είναι η Παναγία που δακρύζει βλέπουσα τις αστοχίες των πιστών, αλλά και αυτή πού με θέρμη και δάκρυα παρακαλεί τον «Υιόν Της και Θεόν» για τη σωτηρία των ανθρώπων. Είναι γνωστό το δημοτικό τραγούδι: «Σώπασε κυρά Δέσποινα και μη πολύ δακρύζεις» και της αλώσεως της Πόλης «Η Δέσποινα ταράχθηκε κι εδάκρυσαν οι εικόνες». Οι πιστοί ψάλλουν στους χαιρετισμούς: «Χαίρε των δακρύων της Εύας η λύτρωσις». Τα ανυπόκριτα δάκρυα είναι η έμπρακτη απόδειξη της ειλικρινούς μετάνοιας. «Δαμάστα» Προσωνυμία της Θεοτόκου στη Φθιώτιδα. Πολλές οι εκδοχές για την προέλευση του ονόματος της Μονής, επικρατέστερη φαίνεται όμως η εκδοχή ότι προέρχεται από τό "δαμάστρα", δηλαδή η Παναγία που δαμάζει τον πόνο και τα πάθη. «Δεκαπεντούσα» Προσωνυμία της Θεοτόκου στη Σίφνο. Ονομάστηκε έτσι επειδή γιορτάζει τον δεκαπενταύγουστο. «Δεμερλιώτισσα» Προσωνυμία της Θεοτόκου στα Φάρσαλα. Ονομάστηκε έτσι επειδή βρίσκεται στο Σταυρό Φαρσάλων (παλιό Δεμερλί). «Δέξα» Προσωνυμία της Θεοτόκου που προέρχεται από τη Θεσσαλονίκη. Είναι μια από τις τρεις εκδοχές της ονομασίας της Παναγίας της Δεξιάς. Η Θεοτόκος ως κατ’ εξοχήν μεσίτρια, είναι Εκείνη που δέχεται τις ικεσίες και τις παρακλήσεις όλων μας, είναι δηλαδή Παναγία Δέξα.  Σ’ αυτή την προφορική παράδοση βασίστηκε κι ο πεζογράφος Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης και μνημονεύει την Εικόνα της Παναγίας ως «Δέξα». «Δεξιά ή Δεξιοκρατούσσα» Προσωνυμία της Θεοτόκου πού προήλθε από τον εικονογραφικό τύπο της Παναγίας, που την εικονίζει να κρατεί στοργικά τον Ιησού στο δεξί της χέρι και όχι προς το μέρος της καρδιάς της. Προέρχεται από τη Θεσσαλονίκη. Μια άλλη παράδοση θέλει η εικόνα να πήρε την ονομασία της από έναν μοναχό ή ορφανό πατρός νέο, ο οποίος ύστερα από ένα όνειρο τη μετέφερε και την τοποθέτησε σε ναό δεξιά όπως εισέρχεται κανείς στην πόλη της Θεσσαλονίκης από τη θύρα των ανατολικών τειχών!  «Δεομένη» Προσωνυμία που προήλθε από τον εικονογραφικό τύπο, στον οποίο εξεικονίζεται η Θεοτόκος να δέεται στον Υιό της και Θεό με υψωμένα χέρια. «Δέρματα ή Δερματούσα» Προσωνυμία της Θεοτόκου στη Ζάκυνθο. Ονομάστηκε έτσι επειδή το μοναστήρι της Παναγίας του 16ου αιώνα βρίσκεται στο Άλσος Δέρματα, που είναι ιδιοκτησία του Δήμου. «Δέσποινα» Η πλέον διαδεδομένη και προσφιλής προσωνυμία της Θεοτόκου. Δηλώνει πως η Θεοτόκος είναι η «Κυρία πάντων ημών», η «Δέσποινα του κόσμου», ή «αφέντρα». Στον Παρακλητικό Κανόνα ψάλλουμε: «Δέσποινα του κόσμου, ελπίδα και προστασία των πιστών...» και «Δέσποινα, προσδέξαι τας δεήσεις των δούλων σου». «Δημοσιάνα» Προσωνυμία της Θεοτόκου στην Κέρκυρα. Ονομάζεται «Δημοσιάνα» γιατί είχε την πρώτη θέση στις δημόσιες τελετές στις οποίες συμμετείχε ο Μέγας Πρωτοπαπάς και το Ιερό Τάγμα, όντας η προστάτις των Κορυφών. «Διακόνισσα» Προσωνυμία της Κυρίας Θεοτόκου στην Κωνσταντινούπολη. Είναι αυτή που διακονεί, που προσφέρει τις υπηρεσίες της. «Διασώζουσα» Προσωνυμία της Θεοτόκου στην Πάτμο. Είναι αυτή πού σώζει με την γρήγορη επέμβαση της και τις πρεσβείες της. Είναι γνωστό το τροπάριο των Παρακλητικών Κανόνων: «Διάσωσαν από κινδύνων τους δούλους σου Θεοτόκε...». Οι συνεχείς πρεσβείες της Θεοτόκου σώζουν τον κόσμο. Στη θεία Λειτουργία ψάλλουμε την επωδό: «Ταις πρεσβείαις της Θεοτόκου, Σώτερ, σώσον ημάς». «Διπλή» Επωνυμία της Θεοτόκου στην Κύπρο. Ονομάστηκε έτσι επειδή στην εικόνα της Παναγίας Διπλής υπάρχουν δύο Παναγίες στο ίδιο εικόνισμα και βρίσκεται στον Ιερό Ναό της Παναγίας Χρυσαλινιώτισσας στη Λευκωσία. «Διώτισσα» Επωνυμία της Θεοτόκου στην Κεφαλλονιά. Ονομάστηκε έτσι επειδή ο Ιερός Ναός της Παναγίας Διωτίσσης βρίσκεται στη βραχονησίδα του Δία. «Δοβρά» Επωνυμία της Θεοτόκου στην Ημαθία. Την ονομασία της την οφείλει στο χωριό Δοβρά του Βερμίου που καταστράφηκε από τους Τούρκους. «Δομιανίτισσα» Προσωνυμία της Θεοτόκου στην Ευρυτανία. Ονομάστηκε έτσι επειδή η Μονή βρίσκεται στην περιοχή των Δομιανών. «Δούπιανη» Προσωνυμία της Θεοτόκου στα Μετέωρα. Ονομάστηκε έτσι επειδή βρίσκεται αριστερά του δρόμου προς τα Μετέωρα κάτω από τον βράχο της Δούπιανης. «Δοχειάρισσα» Προσωνυμία της Θεοτόκου στο Άγιο Όρος. Ονομάστηκε έτσι επειδή η εικόνα της βρίσκεται στο δοχείο (αποθήκη) λαδιού ή κρασιού της μονής Βατοπαιδίου. Λέγεται και "Ελαιοβρύτισσα". «Δραπανιώτισσα» Προσωνυμία της Θεοτόκου στην Κεφαλληνία. Ονομάστηκε έτσι από την περιοχή Δράπανος, που βρίσκεται στην απέναντι όχθη του Αργοστολίου. «Δροσιανή» Προσωνυμία της Θεοτόκου στη Νάξο. Ονομάστηκε έτσι επειδή οι κάτοικοι του νησιού σε μια πολύ μεγάλη περίοδο ανομβρίας απευθύνθηκαν στην Παναγία με λειτουργίες και τάματα για να την παρακαλέσουν να βρέξει έτσι ώστε να μην ξεραθούν τα δέντρα και οι μπαξέδες και να ζήσουν οι κάτοικοι που κατ' εξοχήν είναι αγρότες. «Δροσοσταλίτισσα» Λαϊκή προσωνυμία της Θεοτόκου, η οποία με τις ικεσίες της και τις πρεσβείες της σταλάζει βάλσαμο, δροσιά, στις πυρωμένες από την αμαρτία ψυχές των πιστών. Σταλάζει βάλσαμο παρηγοριάς στην ασθενή σάρκα των χριστιανών. Ο Γεδεών προείδε τη Θεοτόκο ως «ένδροσον ποκον» δηλαδή σαν βρεγμένο μαλλί, σαν δροσοσταλίδα πάνω στο μαλλί.